દેશમાં સૌથી વધુ લોકો યાત્રા-ધાર્મિક સ્થળોએ જ ફરવા નીકળે છે: MoSPIના સર્વેક્ષણમાં ખુલાસો
દેશભરની રાત રોકીની મુસાફરીમાં દર 100 માં આશરે 48 યાત્રા કે ધાર્મિક કારણસર થાય છે. સૌથી વધુ ખર્ચ આરોગ્ય અને સારવાર માટેની મુસાફરીમાં થાય છે.
કેન્દ્રીય આંકડાશાસ્ત્ર કચેરી (NSO) એ દેશભરમાં લોકો પોતાના ઘરેથી કઈ બહાના ફરવા નીકળે છે અને એમાં કેટલું ખર્ચ થાય છે એનો અહેવાલ બહાર પાડ્યો છે. 23 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ આંકડા મંત્રાલય (MoSPI) એ જાહેર કરેલા આ સર્વેક્ષણમાં જુલાઈ 2025થી જૂન 2026 વચ્ચેનો સમય લેવાયો હતો અને NSS 80મા રાઉન્ડના ભાગ રૂપે 'Domestic Tourism in India' નામના રિપોર્ટમાં માહિતી મુકાઈ છે.
યાત્રા અને ધાર્મિક સ્થળો સૌથી આગળ
સર્વેક્ષણ પ્રમાણે, છેલ્લા એક વરસમાં પૂરી થયેલી રાત રોકીની (overnight) મુસાફરીમાં દર 100માં આશરે 48 મુસાફરી યાત્રા કે ધાર્મિક કારણસર થઈ હતી. એ પછી આરોગ્ય અને સારવાર માટેની મુસાફરી બીજા નંબરે રહી, જે ગામડાંમાં 38.4% હિસ્સો ધરે છે. શહેરમાં બીજા નંબરે ફરવા-રજા-મનોરંજન માટેની મુસાફરી છે, જેમાં 36.4% હિસ્સો છે.
ફરતી વખતે આશરે 80% લોકો 5 દિવસથી ઓછું અથવા 5 દિવસ જ રોકાયા હતા. ગામડાંના લોકોએ સૌથી વધુ બસમાં સફર કરી (32%), તો શહેરમાં ટ્રેન સૌથી વધુ વપરાઈ (35%).
સૌથી વધુ ખર્ચ સારવારની મુસાફરીમાં
દરેક મુસાફરીએ કેટલો ખર્ચ થયો એ જોઈએ તો આરોગ્ય અને સારવાર માટેની મુસાફરી સૌથી ભારે પડી છે. ગામડાંમાં એમાં સરેરાશ 29,454 રૂપિયા અને શહેરમાં 41,649 રૂપિયાનો ખર્ચ થયો હતો. છેલ્લા 30 દિવસની મુસાફરીમાં ધંધાકીય મુસાફરીએ દીઠ 5,949 રૂપિયાનો સૌથી વધુ ખર્ચ કરાવ્યો.
મોંઘવારી ભલે, ફરવાનું નથી છોડ્યું
2014-15 સાથે સરખાવીએ તો લોકો વધુ ફરવા નીકળે છે. એક વરસમાં દર 100 ગામડાંના પરિવારે 127 મુસાફરી કરી, જ્યારે 2014-15માં એ આંકડો 118 હતો. શહેરમાં દર 100 પરિવારે 132 મુસાફરી કરી, જે પહેલાં 121 હતી.
એક દિવસની મુસાફરીમાં પણ વધારો દેખાય છે. ગામડાંના 65.1% પરિવારે છેલ્લા 30 દિવસમાં ઓછામાં ઓછી એક વખત બહાર જઈને જ પાછી આવતા દિવસમાં પૂરી થતી મુસાફરી કરી, જે 2014-15માં 57.1% હતી. આવી મુસાફરીમાં સૌથી વધુ ખર્ચ ખરીદી-નફરિયાત પર થયો — ગામડાંમાં કુલ ખર્ચના 51% અને શહેરમાં 41% હિસ્સો એમાં ગયો.
ઉત્તર પ્રદેશ સૌથી વધુ લોકોનું ડેસ્ટિનેશન
દેશભરમાં મુસાફરી પૂરી થાય એ માટેના સૌથી મોટા સ્થળ તરીકે ઉત્તર પ્રદેશ રહ્યું, જેનો હિસ્સો 15.7% હતો. એ પછી તમિલનાડુ (13.4%) અને રાજસ્થાન (8.0%) આવે છે. છેલ્લા 30 દિવસની મુસાફરીમાં પણ ઉત્તર પ્રદેશ ટોચ પર રહ્યું, એ પછી બિહાર અને તમિલનાડુ આવે છે.
સર્વેક્ષણમાં દેશભરના 2,46,113 પરિવારોની માહિતી લેવાઈ હતી, જેમાં 1,42,603 ગામડાંના અને 1,03,510 શહેરના પરિવારો હતા.
આખો રિપોર્ટ 'Domestic Tourism in India' (NSS રિપોર્ટ નં. 597) MoSPIની વેબસાઇટ પર વાંચી શકાય છે. સર્વેક્ષણની અધિકૃત પ્રેસ નોટ પણ મંત્રાલયે મુકી છે.
