ઊંડા દરિયામાં માછીમારો માટે નવી તકો, મુખ્યમંત્રીએ સહકારી મંડળીઓને આગળ આવવા કહ્યું

ઊંડા દરિયાની માછીમારીને ઉત્તેજન આપવા અંગેની રાષ્ટ્રીય કાર્યશાળા 17 સપ્ટેમ્બરે ગાંધીનગરમાં યોજાઈ. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના જન્મદિવસની ઉજવણીના ભાગરૂપે કેન્દ્ર સરકારના મત્સ્ય વિભાગે નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સ યુનિવર્સિટી (NFSU)માં આ કાર્યશાળા ભરી. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ, કેન્દ્રીય મત્સ્ય મંત્રી રાજીવ રંજન સિંહ અને કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી પ્રો. એસ. પી. સિંહ બઘેલ હાજર રહ્યા. દેશભરની સાથે ગુજરાતના માછીમારો પણ આવ્યા હતા.

કાર્યશાળાનો હેતુ દરિયાકિના લોકોને દેશના EEZ — એક્સક્લુઝિવ ઇકોનોમિક ઝોન — અને ઊંચા દરિયામાં ઊંચી કિંમતની માછલીનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવાનો હતો. સાથે માછીમારોને મોખરે જે મુશ્કેલીઓ આવે છે તેની ચર્ચા થઈ અને પોલિસી ઉકેલ શોધવાનો પ્રયાસ કરાયો.

મુખ્યમંત્રી: સહકારી મંડળીઓ આગળ આવે તો જમીન અને કોલ્ડ સ્ટોરેજ અપાશે

મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે કહ્યું કે સ્થાનિક લોકો સહકારી ધોરણે આગળ આવે તો સરકાર કોલ્ડ સ્ટોરેજની સુવિધા અને જરૂરી જમીન આપવા તૈયાર છે. સહકારી મંડળીઓ અને તેમના નેતાઓને આ યોજનાઓનો આગળ ઉપયોગ કરવા કહ્યું.

તાલીમ અંગે તેમણે જણાવ્યું કે કેન્દ્ર સરકાર દિલ્હીમાં વધુ તાલીમની વ્યવસ્થા કરવા તૈયાર છે, અને ગુજરાત સરકાર ગુજરાતના તાલીમાર્થીઓના ટ્રાવલ ટિકિટ ભરવાનું વિચારશે. દરિયાકિના ખેડૂતોએ 'ડીપ-સી ફિશિંગ'માં સારી તાલીમ લેવી જોઈએ એમ પણ કહ્યું.

મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું કે ગુજરાતનો દરિયાકિનો દેશમાં સૌથી લાંબો છે — 2,380 કિલોમીટર. યોગ્ય આયોજન અને સાવચેતીથી માછીમારીના ક્ષેત્રે ગુજરાત દેશમાં આગળ રહી શકે છે, જેમાં કેન્દ્ર સરકાર પૂરો સાથ આપી રહી છે.

4,000થી વધુ એક્સેસ પાસ, ઊંચા દરિયા માટે ત્રણ LoA

કેન્દ્રીય મંત્રી રાજીવ રંજન સિંહે જણાવ્યું કે ગુજરાતમાં 4,000થી વધુ એક્સેસ પાસ આપ્યા છે, જેથી માછીમારો 12થી 200 નોટિકલ માઈલના EEZ વિસ્તારમાં માછીમારી કરી શકે છે. ઊંચા દરિયાની માછીમારી માટે આપેલા 14 LoA (Letters of Authorization) પૈકી ત્રણ ગુજરાતના છે, જેના કારણે 200 નોટિકલ માઈલ પછી પણ માછીમારી કરવાની તક મળી છે. ટુના જેવી ઊંચી કિંમતની માછલી માટે ગુજરાતમાં ઘણી ક્ષમતા છે એમ તેમણે કહ્યું.

સહકારી મંડળીઓ માટે ઊંચા દરિયાની માછીમારીના Letter of Authorizationની ફી 25,000 રૂપિયાથી ઘટાડીને 5,000 રૂપિયા કરાઈ છે. FIDF (ફિશરીઝ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ ફંડ) હેઠળ સગવડભર્યું ધીરાણ અને 3% વ્યાજદરની સહાય પણ મળે છે.

તાલીમની વાત કરતાં મંત્રીએ કહ્યું કે આધુનિક માછીમારી, ટુના જેવી માછલીનું હેન્ડલિંગ અને પ્રોસેસિંગ, કોલ્ડ ચેઇન, પેકેજિંગ અને વેલ્યુ એડિશનની તાલીમ માછીમારોની આવક વધારવાની નવી તકો ખોલી શકે છે. આ તાલીમ માટે કેન્દ્ર સરકાર રહેઠાણ અને જમવાનું મફત આપવા તૈયાર છે.

તેમણે દેશના ઉત્પાદનના આંકડા પણ રજૂ કર્યા. 2013-14માં 95.7 લાખ ટનનું માછલી ઉત્પાદન વધીને 2024-25માં 197.75 લાખ ટન થયું — એટલે 106% વૃદ્ધિ. માછલીની નિકાસ 2013-14માં 30,213 કરોડ રૂપિયાથી વધીને 2024-25માં 62,408 કરોડ થઈ, અને 2025-26માં રેકોર્ડ 73,890 કરોડ રૂપિયા થઈ.

પાંચ સેશનમાં ચર્ચા, માછીમારો સાથે સીધો સંવાદ

કેન્દ્રના મત્સ્ય વિભાગના સચિવ ડૉ. અભિલક્ષ લિખીએ કહ્યું કે કાર્યશાળામાં પાંચ ટેકનિકલ સેશનમાં ચર્ચા થઈ. તેનાથી માછીમારો 60–70 નોટિકલ માઈલથી આગળ 200 નોટિકલ માઈલના EEZ અને ઊંચા દરિયા સુધી પોતાની પ્રવૃત્તિ વધારી શકશે. નાબાર્ડ, કોમર્શિયલ બેંક અને સરકારી યોજના મારફતે નાણાકીય સહાય વધારવાની જરૂરિયાત તેમણે જણાવી. ચર્ચામાંથી નીકળતા સૂચનો પોલિસીમાં ઉમેરવામાં આવશે એમ પણ કહ્યું.

કાર્યક્રમમાં મુખ્યમંત્રી અને અન્ય માન્ય વ્યક્તિઓએ એક્સેસ પાસ અને LoA ધારકો સાથે સીધો સંવાદ કર્યો. માછીમારોએ પોતાના અનુભવ, જરૂરિયાતો અને સૂચનો મુકાબલે રજૂ કર્યા. રાજ્ય મત્સ્ય વિભાગના વધુમાં વધુ ચીફ સેક્રેટરી અરુણ કુમાર સોલંકીએ આભાર માન્યા.