GPSC: સંયુક્ત બાગાયત નિયામક વર્ગ-૧ ભરતીની પ્રાથમિક પરીક્ષાનો અભ્યાસક્રમ જાહેર

ગુજરાત જાહેર સેવા આયોગે (GPSC) કૃષિ, ખેડૂત કલ્યાણ અને સહકાર વિભાગ હેઠળ સંયુક્ત બાગાયત નિયામક, વર્ગ-૧ ખાસ ભરતીની પ્રાથમિક કસોટીનો વિગતવાર અભ્યાસક્રમ જાહેર કર્યો છે. આ ભરતી જાહેરાત ક્રમાંક ૫૬/૨૦૨૬-૨૭ હેઠળ દિવ્યાંગ ઉમેદવારો માટે (બીજો પ્રયાસ) થઈ રહી છે.

આ પ્રાથમિક કસોટી કુલ ૩૦૦ ગુણની રહેશે, જેમાં બે અલગ-અલગ ભાગમાં પ્રશ્નપત્ર પૂછાશે.

પરીક્ષાનું માળખું અને સમય

આ પ્રાથમિક કસોટી બે ભાગમાં લેવાશે:

• ભાગ-૧: સામાન્ય અભ્યાસ (General Studies): આ પેપર ૧૦૦ ગુણનું રહેશે અને તેના માટે ૬૦ મિનિટનો સમય મળશે. પ્રશ્નો ગુજરાતી માધ્યમમાં પૂછાશે.
• ભાગ-૨: સંબંધિત વિષય (Horticulture): આ પેપરમાં બાગાયત વિષયના ૨૦૦ ગુણના ૨૦૦ પ્રશ્નો રહેશે. આ પેપર માટે ૧૨૦ મિનિટનો સમય મળશે અને તેનું માધ્યમ અંગ્રેજી રહેશે.

ભાગ-૧: સામાન્ય અભ્યાસનો અભ્યાસક્રમ (૧૦૦ ગુણ)

સામાન્ય અભ્યાસના પેપરમાં આ મુજબના વિષયો રહેશે:

• ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિ: સિંધુ ખીણની સભ્યતા, વૈદિક યુગ, જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મ. પ્રાચીન, મધ્યકાલીન અને અર્વાચીન ભારત તેમજ ગુજરાતના મુખ્ય રાજવંશો, ભક્તિ આંદોલન અને સુફીવાદ. ૧૮૫૭નો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ, ગુજરાત અને ભારતનો સાંસ્કૃતિક વારસો, કળા, સંગીત, લોકમેળા, ઉત્સવો, ગુજરાતી સાહિત્ય અને તીર્થસ્થળો.
• ભારતીય રાજ્યવ્યવસ્થા અને બંધારણ: બંધારણનું માળખું, મૂળભૂત જોગવાઈઓ, બંધારણીય સુધારા, સંસ્થાઓ, ન્યાયપાલિકા, સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ અને કેન્દ્ર-રાજ્ય સરકારની નીતિઓ.
• તાર્કિક અને બૌદ્ધિક ક્ષમતા: તાર્કિક અને વિશ્લેષણાત્મક ક્ષમતા, નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા, માહિતીનું અર્થઘટન (ડેટા ઇન્ટરપ્રિટેશન) અને સંખ્યાત્મક ક્ષમતા.
• અર્થતંત્ર: ભારત અને ગુજરાતનું અર્થતંત્ર, આયોજન, કૃષિ ક્ષેત્ર, ઉદ્યોગ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, વસ્તીનું માળખું, બજેટ અને જીએસટી (GST).
• ભૂગોળ: પૃથ્વી અને સૂર્યમંડળ, ભારત અને ગુજરાતની ભૌગોલિક રચના, આબોહવા, જમીનના મુખ્ય પ્રકારો, ખનીજ, વસ્તી વિતરણ અને આર્થિક ભૂગોળ.
• વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી: ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ કોમ્યુનિકેશન ટેકનોલોજી (ICT), ઈસરો (ISRO) અને ડીઆરડીઓ (DRDO), ભારતની ઊર્જા અને પરમાણુ નીતિ, પર્યાવરણ વિજ્ઞાન, ક્લાઇમેટ ચેન્જ તેમજ પ્રાદેશિક, રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય વર્તમાન પ્રવાહો.

ભાગ-૨: બાગાયત વિષયનો અભ્યાસક્રમ (૨૦૦ ગુણ)

અંગ્રેજી માધ્યમના સંબંધિત વિષયના પેપરમાં ૧૬ મુખ્ય મુદ્દાઓ નક્કી કરાયા છે:

1. Fruit Science: ફળ ઉત્પાદન, કેનોપી મેનેજમેન્ટ, બ્રીડિંગ, પોસ્ટ-હાર્વેસ્ટ ટેકનોલોજી, ઓર્ગેનિક હોર્ટિકલ્ચર અને ક્લાઇમેટ મેનેજમેન્ટ.
2. Vegetable Science: શાકભાજી ઉત્પાદન ટેકનોલોજી, બ્રીડિંગ, બિયારણ ટેકનોલોજી, પ્રોસેસિંગ અને સ્ટોરેજ.
3. Floriculture and Landscape Architecture: ફૂલોનું ઉત્પાદન, લેન્ડસ્કેપિંગ, પ્રોટેક્ટેડ ફ્લોરિકલ્ચર અને બ્રીડિંગ.
4. Plantation, Spices, Medicinal & Aromatic Crops: તેજાના, મસાલા અને ઔષધીય પાકનું ઉત્પાદન અને પ્રોસેસિંગ.
5. Post Harvest Technology: પાક લણણી પછીનું મેનેજમેન્ટ, ક્વોલિટી કંટ્રોલ, પેકેજિંગ, પ્રોસેસિંગ અને કોલ્ડ સ્ટોરેજ.
6. Natural Resource Management: સોઇલ સાયન્સ, જમીનની ફળદ્રુપતા, વોટર મેનેજમેન્ટ અને ફાર્મ મશીનરી.
7. Basic Concepts for Horticulture development: એક્સટેન્શન એજ્યુકેશન, બાયોકેમિસ્ટ્રી અને હોર્ટી-બિઝનેસ મેનેજમેન્ટ.
8. Scenario of horticulture in the state: ગુજરાતમાં બાગાયત ક્ષેત્રની સ્થિતિ, એગ્રો ક્લાઇમેટ ઝોન, રાજ્યની યોજનાઓ અને સંશોધન કેન્દ્રો.
9. Hi-tech horticulture: ગ્રીન હાઉસ ટેકનોલોજી, ટિશ્યુ કલ્ચર અને સૂક્ષ્મ પિયત પદ્ધતિ.
10. Weed Management: નીંદણ નિયંત્રણ અને નીંદણનાશકોનો ઉપયોગ.
11. Principles of Seed Production: બિયારણ ઉત્પાદન, ક્વોલિટી કંટ્રોલ અને સર્ટિફિકેશન નિયમો.
12. Soil and Water Conservation Engineering: જમીન અને પાણી સંરક્ષણ, સર્વેક્ષણ અને સિંચાઈ ઇજનેરી.
13. Waste Management: બાગાયતી ઉદ્યોગમાં વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ અને પર્યાવરણીય નિયમો (EIA/EMS).
14. Various Schemes: કેન્દ્ર અને ગુજરાત સરકારની બાગાયત વિકાસ યોજનાઓ.
15. Organizational setup: કૃષિ અને બાગાયત વિભાગનું વહીવટી માળખું અને કામગીરી.
16. Current Trends: બાગાયત ક્ષેત્રના વર્તમાન પ્રવાહો અને નવા સુધારાઓ.

આ પ્રાથમિક પરીક્ષાનો વિગતવાર અભ્યાસક્રમ જોવા માટે ઉમેદવારો GPSCની સત્તાવાર જાહેરાત પર જઈ શકે છે.