દેશમાં ફેક્ટરીઓની સંખ્યા વધીને ૨.૬૭ લાખ થઈ: ૩૩ હજાર એકમો સાથે ગુજરાત દેશમાં બીજા ક્રમે

કેન્દ્ર સરકારના આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) હેઠળના રાષ્ટ્રીય આંકડા કાર્યાલયે એન્યુઅલ સર્વે ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (ASI) ૨૦૨૪-૨૫ના પરિણામો જાહેર કર્યા છે. દેશમાં રજિસ્ટર્ડ ફેક્ટરીઓની સંખ્યા વધીને ૨.૬૭ લાખ થઈ ગઈ છે, જેમાં ૩૩,૦૮૪ એકમો સાથે ગુજરાત આખા દેશમાં બીજા ક્રમે રહ્યું છે. તમિલનાડુ ૪૧,૨૨૧ ફેક્ટરીઓ સાથે પ્રથમ ક્રમે અને મહારાષ્ટ્ર ૨૭,૩૭૯ સાથે ત્રીજા સ્થાને છે.

આ સર્વેનું ફિલ્ડ વર્ક ઓક્ટોબર ૨૦૨૫થી જૂન ૨૦૨૬ દરમિયાન પૂરું કરવામાં આવ્યું હતું. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ના આ સર્વે અનુસાર, દેશના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં ૭.૮૧ ટકા અને કુલ રોજગારીમાં ૭.૧૯ ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.

ગ્રોસ વેલ્યુ એડિશનમાં ગુજરાત બીજા નંબરે

ઔદ્યોગિક મૂલ્યવર્ધન એટલે કે ગ્રોસ વેલ્યુ એડિશન (GVA)માં મહારાષ્ટ્ર દેશમાં સૌથી આગળ રહ્યું છે, જેનો હિસ્સો ૧૫.૯૨ ટકા છે. ગુજરાત ૧૪.૧૦ ટકાના હિસ્સા સાથે બીજા ક્રમે છે. ત્યાર પછી તમિલનાડુ (૧૦.૯૦ ટકા), કર્ણાટક (૭.૩૧ ટકા) અને ઉત્તર પ્રદેશ (૬.૬૪ ટકા) આવે છે. આ પાંચ રાજ્યો મળીને દેશના કુલ ઉત્પાદન GVAમાં ૫૪ ટકાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે.

દેશનું કુલ GVA ૨૦૨૩-૨૪માં ૨૪.૫૮ લાખ કરોડ રૂપિયા હતું, જે વધીને ૨૦૨૪-૨૫માં ૨૬.૯૪ લાખ કરોડ રૂપિયા પર પહોંચ્યું છે, એટલે કે તેમાં ૯.૫૯ ટકાનો વધારો થયો છે.

રોજગારીમાં ૨ કરોડનો આંકડો વટાવ્યો

મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં કામ કરતા લોકોની સંખ્યા ૧.૯૬ કરોડથી વધીને ૨.૧૦ કરોડ થઈ છે, જેમાં એક જ વર્ષમાં ૧૪ લાખથી વધુ લોકો ઉમેરાયા છે. રોજગારી આપવાના મામલે તમિલનાડુ ૧૪.૯૯ ટકા સાથે પહેલા ક્રમે, મહારાષ્ટ્ર ૧૩.૦૮ ટકા સાથે બીજા ક્રમે અને ગુજરાત ૧૨.૯૯ ટકા સાથે ત્રીજા સ્થાને છે. ત્યાર પછી ઉત્તર પ્રદેશ (૮.૭૨ ટકા) અને હરિયાણા (૬.૪૪ ટકા) આવે છે. આ પાંચ રાજ્યો મળીને દેશની કુલ મેન્યુફેક્ચરિંગ રોજગારીમાં ૫૬ ટકાથી વધુ ભાગ ભજવે છે.

કર્મચારીઓને મળતા વેતન અને વળતરમાં પણ ૧૨.૦૮ ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. કામદારોને ચૂકવાયેલું કુલ મહેનતાણું ૨૦૨૩-૨૪માં ૭૧.૬૪ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધીને ૮૦.૩૦ લાખ કરોડ રૂપિયા થયું છે.

કયા ઉદ્યોગો સૌથી આગળ રહ્યા?

દેશના કુલ મેન્યુફેક્ચરિંગ GVAમાં ૪૫ ટકાથી વધુ હિસ્સો મુખ્ય પાંચ ઉદ્યોગોનો રહ્યો છે:

• બેઝિક મેટલ (ધાતુ ઉદ્યોગ)
• મોટર વાહનો (ઓટોમોબાઈલ)
• કેમિકલ અને કેમિકલ પ્રોડક્ટ્સ
• ફાર્માસ્યુટિકલ્સ (દવા ઉત્પાદન)
• ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ (ખાદ્ય ઉત્પાદનો)

સૌથી વધુ રોજગારી આપવામાં ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ ઉદ્યોગ મોખરે રહ્યો, જેમાં ૨૩.૬૧ લાખ લોકો જોડાયેલા છે. ત્યારબાદ ટેક્સટાઈલ્સ ઉદ્યોગમાં ૧૭.૫૭ લાખ અને બેઝિક મેટલમાં ૧૫.૮૨ લાખ લોકો કામ કરે છે.

આ સર્વે રિપોર્ટ અને ફેક્ટશીટ MoSPI ની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર ઉપલબ્ધ છે.