દેશની સોફ્ટવેર સર્વિસ નિકાસ 8.2% વધી, 2025-26માં ₹19.56 લાખ કરોડે પહોંચી: RBI સર્વે

RBIએ 18 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ સોફ્ટવેર અને IT આધારિત સેવાઓ (ITES)ની નિકાસના વાર્ષિક સર્વેના 2025-26ના આંકડા જાહેર કર્યા. એ મુજબ 2025-26માં ભારતની સોફ્ટવેર સર્વિસ નિકાસ 8.2 ટકા વધીને 22,140 કરોડ ડોલર (₹19,55,947 કરોડ) થઈ. 2024-25માં એ 20,470 કરોડ ડોલર (₹17,31,471 કરોડ) હતી.

સર્વે માટે RBIએ 7,569 સોફ્ટવેર નિકાસકાર કંપનીઓનો સંપર્ક કર્યો હતો. એમાંથી 2,363 કંપનીઓએ જવાબ આપ્યો, જેમાં મોટાભાગની મોટી કંપનીઓ છે. કુલ અંદાજિત નિકાસમાં જવાબ આપનારી કંપનીઓનો હિસ્સો આશરે 89 ટકા છે.

કઈ સેવાની કેટલી નિકાસ

• IT સર્વિસ: 14,700 કરોડ ડોલર (₹12,99,085 કરોડ), કુલ નિકાસનો 66.4 ટકા. 2024-25માં 13,130 કરોડ ડોલર હતી.
• BPO સર્વિસ: 5,600 કરોડ ડોલર (₹4,94,658 કરોડ), 25.3 ટકા.
• એન્જિનિયરિંગ સર્વિસ: 1,200 કરોડ ડોલર (₹1,05,655 કરોડ), 5.4 ટકા. 2024-25માં 1,080 કરોડ ડોલર હતી.
• સોફ્ટવેર પ્રોડક્ટ ડેવલપમેન્ટ: 640 કરોડ ડોલર (₹56,549 કરોડ), 2.9 ટકા. 2024-25માં 680 કરોડ ડોલર હતી, એટલે ચારમાંથી આ એક જ વિભાગમાં નિકાસ ઘટી.

IT સર્વિસ અને સોફ્ટવેર પ્રોડક્ટ મળીને કમ્પ્યુટર સર્વિસનો હિસ્સો 69.3 ટકા થાય છે. ITESમાં BPO સર્વિસ સૌથી મોટો ભાગ રહી.

કયા દેશોમાં નિકાસ

અમેરિકા સૌથી મોટું બજાર રહ્યું: કુલ નિકાસનો 54.1 ટકા, એટલે 11,970 કરોડ ડોલરની સેવા ત્યાં ગઈ. યુરોપનો હિસ્સો 31.8 ટકા રહ્યો, જેમાં એકલા બ્રિટનનો 15.4 ટકા છે. એશિયાનો હિસ્સો 6.3 ટકા, ઓસ્ટ્રેલિયા-ન્યૂઝીલેન્ડનો 2.5 ટકા અને કેનેડાનો 1.3 ટકા રહ્યો.

બિલમાં સૌથી વધુ અમેરિકન ડોલર વપરાયો, 72.6 ટકા. પછી યુરો 9.6 ટકા, રૂપિયો 6.3 ટકા અને પાઉન્ડ 6.0 ટકા. 91.7 ટકા નિકાસ ઓફ-સાઇટ થઈ, એટલે કે કંપનીઓએ સેવા ભારતમાંથી જ પૂરી પાડી.

નિકાસમાં પ્રાઇવેટ લિમિટેડ કંપનીઓનો હિસ્સો 60.8 ટકા રહ્યો, અને એમની નિકાસ 9.3 ટકા વધી.

વિદેશી શાખાઓ ઉમેરીએ તો

ભારતીય કંપનીઓની વિદેશમાં આવેલી સહયોગી કંપનીઓએ ત્યાં જ આપેલી સેવા ઉમેરીએ તો કુલ નિકાસ 9.5 ટકા વધીને 23,930 કરોડ ડોલર (₹21,14,039 કરોડ) થાય છે. આ સહયોગી કંપનીઓનો સ્થાનિક ધંધો 2024-25ના 1,390 કરોડ ડોલરથી વધીને 2025-26માં 1,790 કરોડ ડોલર થયો. એમાં પણ અમેરિકા અને બ્રિટન મુખ્ય બજાર રહ્યા.